استفاده از فیلتر برای لنزهای دوربین بسیاری از عکاسان آماتور برای آن که احتمالاً آسیبی به سطح لنز دوربین شان نرسد فیلتر روی لنز می بندند.از این آسیب های احتمالی می توان از اثرات شوره در شرایط آب و هوای شرجی ،برخورد شن وخاک هنگام وزیدن باد،یا حتی اثر انگشت نام برد.بعضی از فیلترها مثل فیلتر فرابنفش (UV)را می شود برای کم کردن نورآبی موجود درمناظر دوردست در عکاسی روز استفاده کرد.با همه ی این تفاصیل، استفاده از فیلتر روی لنز دروبین هنگام عکاسی نجومی توصیه نمی شود.فیلترها معمولاً نه تنها نور ستاره های پُرنور و سیارات را به اطراف بازتاب می کنند بلکه مقداری از نورآمده ازاجرام هم به واسطه ی عبور از پوشش روی فیلتر و ضخامت شیشه ی فیلتر جذب می شود و به حس گر دوربین نمی رسد.هرچند شفق های قطبی در ایران دیده نمی شوند اما اگر در مکانی بودید که می توانستید آن ها را ببینید اصلاً از فیلتر استفاده نکنید.استفاده از فیلترها در عکاسی از شفق های قطبی باعث ایجاد شکل های دایره مانندی در عکس می شود که ناشی از تداخل بعضی طول موج ها است. اگر قصد استفاده از فیلتر روی لنز دوربین برای عکاسی نجومی دارید، من فقط فیلترهای آمده در زیر را توصیه می کنم: فیلتر آلودگی نوری (Light pollution Filter) فیلترهای IDAS LPS ساخت شرکت Hutech و فیلتر Deep sky ساخت شرکت Lumicon کارکرد بسیار خوبی در جذب طول موج های ناشی از لامپ ها و عبور دادن نور اجرام آسمانی دارند.با استفاده از این فیلترها آسمان به صورت قابل توجهی تاریک تر و تضادّ میان جرم آسمانی و زمینه ی آسمان بیشتر می شود. خوبی دیگر استفاده از این نوع فیلترها این است که چون زمینه ی آسمان تاریک تر می شود، امکان نوردهی طولانی تری را به هنگام عکاسی از اجرام آسمانی به دست می دهد. فیلترهای آلودگی نوری نه تنها برای استفاده در مکان هایی که آلودگی نوری بسیاری دارند، مانند شهرها، مناسب اند بلکه می شود از آن ها در مکان های دور از شهر هم استفاده کرد چون باعث کاهش نور زمینه ی آسمان یا هواتاب (Air Glow)هم می شود که همان بازتاب نورهای دوردست در جوّ است. توجه داشته باشید که بعضی از فیلترهای کاهش آلودگی نوری آغشته به «پوشش های تداخلی »(Interfrence Coatings)هستند که این نوع پوشش فقط امکان عبور به پرتوهای موازی نور را می دهد.از این دست می توان به همان فیلتر IDAS LPS ساخت شرکت HEUTECH اشاره کرد.از این رو این نوع فیلترها را نمی توان روی لنزهایی با زاویه دید بسیار باز بست.لنزهای با حداکثر فاصله ی کانونی 35 میلی متر و آن هم با دیافراگم حدود f/4 شاید جواب بدهد.   فیلترهای دو عنصری (ِDidymium Filters) این فیلترها جایگزین ارزان تری برای فیلترهای گران قیمت آلودگی نوری اند.این فیلترها پوششی قرمز رنگ فقط مانع عبور نورهای نارنجی ناشی از لامپ های بخار سدیم (مثل بیشتر چراغ های خیابان و اتومبیل ها)می شود.از این دست می توان از فیلترهای زیر نام برد: Hoya Red Intesifier Tiffen Enhancer B+W 491 Redhancer فیلتر محوکننده (Fog Filter) فیلتر محوکننده در حقیقت شیشه ای ساده است که نور آمده از ستاره های پُرنور را به اطراف پخش می کند و هاله ای به دور آن ها درست می کند.با استفاده از این نوع فیلتر ستاره های نورانی و شکل دهنده ی صورت های فلکی خودشان را بیشتر نشان می دهند و از این رو می توان آن ها را در پس زمینه ی تصویر و از هزاران ستاره ی دیگر تشخیص داد. فیلترهای Tiffen Double Fog3 و Hoya Fog A از این دسته اند. چند لنز پیشنهادی برای تازه کارها همان طور که قبلاً نیز اشاره کرده ام، اگر تازه کارید نخستین لنزی که باید کار را با آن شروع کنید همان لنزی است که با دوربین تان آمده یا در اختیار دارید.پیش از شروع به عکاسی نجومی احتیاجی به خرید لنز خاصی نیست.کمی که تجربه به دست آوردید بعد می توانید بسته به سلیقه و نیازتان به این که از چه موضوعاتی و اجرام آسمانی می خواهید عکس بگیرید، لنز مناسب آن کار را بخرید.شاید هم مثل خیلی ها فقط بخواهید به جای لنز از تلسکوپ برای عکاسی استفاده کنید.اما در هر دو صورت پیشنهادم این است که کار عکاسی نجومی را ابتدا با استفاده از لنز شروع کنید.این کار هم امکانات کمتری می خواهد هم بسیار ساده تر است و مهم تر از هر چیز به شما فرصت یادگیری مبانی عکاسی نجومی را می دهد.وقتی با ساختمان، امکانات و تنظیمات دوربین های دیجیتال برای عکاسی نجومی کاملاً آشنا شدید دیگر این که چه نوع لنز یا تلسکوپی برای آن سوار می کنید موضوعی بسیار سهل تر است. نخست سعی کنید فقط با سیه پایه ی عکاسی، عکاسی کنید.بعد اگر پایه ی تلسکوپی با استقرار استوایی دارید می توانید دوربین را بر روی تلسکوپ و حتی روی خود مقرّ نصب کنید و از امکان ردیابی پایه بهره ببرید و با زمان های نوردهی طولانی تر عکاسی کنید.اگر پایه ی تلسکوپ با استقرار استوایی ندارید، می توانید از ردیاب های دست ساز ساده ای معروف به ردیاب های لولایی (که البته در زبان انگلیسی به «ردیاب های در انباری»یا Barn Door Tracker مشهورند)استفاده کنید.ساخت و استفاده از آن ها بسیار ساده است و در شماره ی آینده نحوه ی ساخت شان را توضیح خواهم داد. گاه لنزی که هنگم خرید همراه دوربین مان است، لنز آن چنان مناسبی برای عکاسی نجومی نیست این نوع لنزها معمولاً یا خیلی کُندند یا پُر از ابیراهی های مختلف.اگر هم لنز خوبی باشند، شاید بخواهید مجموعه لنزهایی با فواصل کانونی مختلف برای عکاسی ازموضوعات مختلف در آسمان داشته باشید.لنزها کلاً به سه دسته تقسیم می شوند.لنزهای با زاویه ی باز (wild Angle)، نرمال(Normal)و تله فوتو (Telephoto).نام لنزهای نرمال یا به عبارتی «طبیعی»اززمانی باقی مانده که بیشتر دوربین ها با لنز50 میلی متری عرضه می شدند و میدان دید لنز50 میلی متری یا نرمال را تقریباً معادل بزرگنمایی طبیعی دید انسان می دانستند. لنزهای زاویه باز معمولاً شامل هر لنزی با فاصله ی کانونی کمتر از 28 میلی متر می شود.با احتساب ضریب برش حسگر دوربین های دیجیتال، لنزهای 35 میلی متری تا 50 میلی متری در آن ها نرمال محسوب می شوند.لنزهای 85 تا 135 میلی متری را لنزهای تله فوتو کوتاه و متوسط و هر لنزی با فاصله ی کانونی بیشتر از 135 میلی متر را تله فوتو بلند می نامند. اگر لنزی که با دوربین تان آمده از نوع زاویه باز نیست و خیال خرید لنز دیگری دارید توصیه می کنم حتماً نخستین لنزی که می خرید یک لنز زاویه دار باشد.لنزهای زاویه باز برای عکاسی نجومی بسیار مناسب اند.اگر هم آن ها را کول (قلمدوش)تلسکوپ تان سوار کنید بسیاری از عیوب ردیابی پایه ی تلکسوپ تان را می پوشاند.مخصوصاً از راه شیری عکس های بسیار خوی می شود با آن ها گرفت. اگر هم فقط قصد خرید لنزی ارزان و خوب برای شروع عکاسی نجومی دارید، بهترین حالت انتخاب لنزهای ساده ی 50 میلی متری با F/1/8 ثابت (که زوم نداشته باشد)است.این لنزها کوچک و سبک اند و حتی اگر دیافراگم آن ها را تا F/2/8 هم ببندیم باز هم به اندازه ی کافی تندند.اگر ضریب برش 1/5 یا 1/6 برابری دوربین های غیرحرفه ای را در نظر بگیریم، میدان دید آن ها به مانند یک لنز تله فوتو کوتاه خواهد بود.صورت های فلکی قوس، صلیب شمالی یا تکه ی راه شیری در دجاجه را به راحتی می شود در میدان دید آن ها جای داد.لنزهای تله فوتو به درد عکاسی از سحابی های بزرگی مثل سحابی آمریکای شمالی یا ابرهای راه شیری در صورت فلکی قوس می خورند. این که چه لنزی را باید اول خرید، بسته به سلیقه ی شخصی تان است درباره ی این که از چه موضوعاتی می خواهید عکس بگیرید.اما باز هم یادآوری می کنم که با انتخاب لنزهای زاویه باز و بزرگنمایی کم، بسیاری از عیوب ردیابی هنگام عکاسی پوشیده می شوند.هرچه بزرگنمایی لنزتان بیشتر می شود، عیوب ناشی از ردیابی، قطبی بودن و واضح کردن تصویر هم بیشتر خودشان رانشان می دهند. در زیر چند لنز را که به نظرم برای تازه کارها مناسب اند براساس دسته بندی که قبلاً توضیح دادم،آورده ام.معیارم برای پیشنهاد این لنزها اساساً توازنی بین کیفیت و قیمت آن ها بوده است. لنزهای زاویه باز: Canon EF-S 18mm -55mm f/3.5-5.6 IS AF Zoom sigma 20 f/1.8 EX DG sigma 28mm f/1.8 EX DG لنزهای نرمال: canon EF 50mm f/1.8II Nikon AF Nikkor 50 mm f/1.8 D لنزهای تله فوتو: sigma 105/2 Ex DG 479- canon EF 200mm f/2.8 L II USM Nikkor AF 180mm f/2.8 D ED-IF شاید در فهرست بالا متوجه شده اید که همه ی آن ها، به جز کانن 18-55 میلی متر، لنزهای ثابت اند؛ یعنی زوم نیستند و فاصله ی کانونی ثابتی دارند.هر چند لنزهای زوم برای عکاسی در روز مناسب اند اما لنزهای ثابت چون نسبت کانونی تندتری دارند برای عکاسی نجومی خیلی بهتر جواب می دهند. لنزهای سیگما، به ویزه وقتی یکی دو پلّه (استاپ)دیافراگم آن ها را ببندید لنزهای بسیار تند و زاویه ی بازی اند.این لنزها برای عکاسی از صورت های فلکی، شفق های قطبی و با استفاده از سه پایه ی عکاسی عالی اند.اگر آن ها را روی ردیاب لولایی یا استقرار استوایی بگذارید می توانید عکس های محشری از خوشه های ستاره ای و سحابی های کم نور بگیرید. هر دو لنز50 میلی متری با F/1/8 کانن و نیکون واقعاً کیفیت خوبی دارند.از آنجا که اخیراً دوربین های دیجیتال با لنزهای زاویه باز زوم عرضه می شوند این لنزها مورد بی توجهی قرار گرفته اند.این لنزها را اگر تا دیافراگم f/2/8 ببندید تصویر آن ها هیچ فرقی با لنزهای مشابه، با F/1/4 که بسیار هم گران ترند، ندارد. درباره ی لنزهای تله فوتو 150 میلی متری سیگما با F/2/8، کانن 200 میلی متری با F/2/8 ، و نیکون 180 میلی متری با F/2/8 همیشه نقدهای بسیار مثبتی نوشته می شود.این لنزهای تله فوتو بلند را همیشه باید با یک جور پایه یا حلقه ی جداگانه نگاه داشت چون وزن شان نسبت به دوربین بیشتر است و به ویژه هنگام عکاسی های طولانی مدت، اگر پایه ی جداگانه نداشته باشند، بدنه ی دوربین را به طرفی می کشانند و تصویر را خراب می کنند. با معرفی این چند لنز دیگر کارمان با آشنایی با مقدمات عکاسی نجومی تمام شده و از مقاله ی آینده در چندین بخش به عکاسی نجومی در عمل می پردازم و بعد از آن هم نوبت به پردازش و تصحیح عکس های گرفته شده می رسد. منبع:نجوم شماره202